Metabolic-dysfunction associated steatotic liver disease (MASLD) - in de volksmond ook wel leververvetting of steatotische leverziekte genoemd - is een veelvoorkomende, chronische leverziekte waarbij er vet ophoopt in de lever. Ondanks het feit dat leververvetting steeds vaker voorkomt, is er nog niet veel bekendheid over deze aandoening. Ruim één op de vijf volwassen Nederlanders heeft enige mate van leververvetting. Bij mensen met overgewicht en/of type 2 diabetes mellitus - ofwel suikerziekte - komt het nog vaker voor: bij hen komt leververvetting voor bij drie tot vier op de vijf mensen.

MASLD is een langzaam progressieve ziekte. Dit betekent dat de ziekte langzaam erger wordt. De meeste mensen die leververvetting hebben gaat dit zo langzaam dat zij er geen klachten van hebben. Bij een deel van de patiënten neemt de vervetting van de lever echter steeds meer toe waardoor er uiteindelijk wél klachten ontstaan. Als mensen eenmaal ernstige klachten krijgen, is het lastiger om de ziekte te behandelen dan in een eerder fase. Daarom is het belangrijk om leververvetting in een vroeg stadium op te sporen. 

MASLD ontstaat door een verstoorde balans in vetstofwisseling en suikerstofwisseling. Eén van de functies van de lever is om overtollige suikers en vetten te verwerken. Als de hoeveelheid overtollige suikers en vetten echter zo groot is, dan kan de lever dit niet meer verwerken. De lever slaat dit dan op in de vorm van vetdruppels. Dit wordt ook wel steatose genoemd. De opslag van vetdruppels is omkeerbaar. Wanneer de aanwas van overtollige suikers en vetten verdwijnt, zullen de vetdruppels uit de lever ook verdwijnen. 

MASLD is een ingewikkelde ziekte, waarvan we veel processen nog niet volledig begrijpen. Er zijn een aantal factoren die de kans omleververvetting te krijgen vergroten:

• Overmatige inname van calorieën of ongezonde voeding (veel suikerinname)
• Weinig lichaamsbeweging
• Overgewicht
• Het hebben van de volgende ziekten:
  • Type 2 diabetes mellitus, ook wel suikerziekte genoemd
  • Hoge bloeddruk
  • Verhoogde vetten in het bloed (verhoogd cholesterol of triglyceriden).

De kans op leververvetting neemt toe met de leeftijd. Daarnaast spelen ook erfelijke factoren een rol. Naarmate mensen meer overgewicht hebben, neemt het risico op leververvetting en ernstige vormen hiervan toe. Het kan echter ook voorkomen dat mensen zonder overgewicht leververvetting hebben.

De meeste mensen met leververvetting merken hier niets van. Hierdoor hebben veel mensen niet door dat zij leververvetting hebben. Sommige mensen hebben last van vage, wijd uiteenlopende klachten waardoor het voor arts en patiënt vaak lastig is om leververvetting te herkennen. 

Sommige mensen hebben last van vermoeidheid, algemene lusteloosheid of milde pijnklachten in de rechter bovenbuik. De klachten kunnen erger worden naarmate de ziekte erger wordt. Deze klachten zijn echter niet specifiek voor leververvetting en kunnen door veel verschillende factoren veroorzaakt worden. Dit maakt het stellen van de diagnose bijzonder lastig. Leververvetting wordt meestal bij toeval ontdekt met routine bloedonderzoek of bij een echo van de buik.

Wanneer er meer verlittekening, of zelfs cirrose, van de lever is, kunnen er klachten optreden zoals onverklaard gewichtsverlies, geelzucht, jeuk van de huid en zwelling van de benen of de buik. Dit zijn aanwijzingen dat er sprake is van een ernstigere vorm van de ziekte. Het is daarom belangrijk om bij deze klachten een arts te raadplegen. 

De vetdruppels in de lever zijn op zichzelf niet schadelijk voor het lichaam. Bij ongeveer één vierde van de mensen met leververvetting is de lever echter niet in staat op deze vetdruppels onder controle te houden. Deze ‘olievaatjes’ lopen dan over wat schadelijk is voor de lever. 

De lever reageert hierop door een opruimreactie op gang te zetten. Hierdoor ontstaat er een ontstekingsreactie. Dit wordt ook wel metabolic-dysfunction associated steatohepatitis (MASH) genoemd. Bij deze ontstekingsreactie zwellen levercellen op en gaan zij uiteindelijk dood. De lever probeert deze schadelijke effecten tegen te gaan door extra bindweefsel aan te maken. Wanneer deze ontstekingsreactie en het aanmaken van dit extra bindweefsel langer aanhoudt, en chronisch wordt, kunnen er littekens gevormd worden in de lever. Dit noemen we ook wel fibrosering, of fibrosevorming. Hierdoor verstijft de lever en komen de processen in de lever steeds meer in het geding. Ook kan de bloeddoorstroming van de lever dan verstoord raken. In het uiterste geval kan heel de lever verlittekend raken. Er is dan sprake van cirrose. Dit is een ernstige aandoening die helaas onomkeerbaar is. Het is dus van belang dat leververvetting wordt vastgesteld voordat de ziekte zover ontwikkeld dat er sprake is van fibrose of zelf cirrose. Een vergevorderd stadium van leververvetting geeft ook een verhoogde kans op het ontstaan van leverkanker, ook wel hepatocellulair carcinoom genoemd.

Naast de problemen die leververvetting kan veroorzaken in de lever, geeft het ook een verhoogde kans op andere ziekten. Zo geeft het ook een verhoogde kans op type 2 diabetes mellitus (suikerziekte) en hart- en vaatziekten en kan het leiden tot vervelende algemene klachten, zoals vermoeidheid en een verminderd uithoudingsvermogen.

De hoeksteen van de behandeling van MASLD is leefstijlaanpassing. Gewichtsverlies en een gezond voedingspatroon kunnen zorgen voor een vermindering van de hoeveelheid vet in de lever, de ontsteking in de lever en het littekenweefsel. Behalve de goede effecten van een gezond eetpatroon en meer lichaamsbeweging op de gezondheid van de lever, helpt het ook om het risico op andere ziektes, zoals type 2 diabetes mellitus, hart- en vaatziekten en overgewicht te verminderen.

Het advies is om 8 tot 10% van het lichaamsgewicht kwijt te raken. Vaak zien we dan al aanzienlijke verbetering van de toestand van de lever.

Er zijn helaas nog geen medicijnen goedgekeurd voor MASLD, maar deze zijn wel in ontwikkeling. Er lopen op dit moment meerdere geneesmiddelenstudies hiertoe. 

Er wordt veel medisch-wetenschappelijk onderzoek verricht naar  leververvetting. Dit omhelst zowel fundamenteel als toegepast onderzoek. Een voorbeeld van fundamenteel onderzoek is onderzoek naar het werkingsmechanisme van cellen. Toegepast onderzoek richt zich op het oplossen van bepaalde vraagstukken binnen de hedendaagse zorg. Via onderstaande knop komt u meer te weten over wetenschappelijk onderzoek dat wordt verricht op het gebied van MASLD.